Пәлен жерде бақыр бар,
Барсақ, тап-тақыр.
Barsaq, tap-taqyr.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай қызық көрінген, алыс жерде мол олжа, жеңіл пайда бар деген сөзге сенбеуге үйретеді. Адам кейде қашықтағыны «құтты жер», «дайын несібе» деп ойлайды. Бірақ барғанда ол үміт ақталмай, ол жердің бос, пайдасыз екенін көреді. Яғни, алыстағыны арман қылып, жақындағы шын мүмкіндікті елемей қалма деген астар бар.
Образдар мен теңеулер
«Пәлен жерде бақыр бар» дегендегі бақыр — аз да болса байлық, пайда, қазына сияқты елестетілген нәрсе. Ал «тап-тақыр» сөзі — түгі жоқ, жұтаң, бос дегенді білдіреді. Екі қарама-қарсы образ арқылы мақал адамды құр қиял мен жалған үміттен сақтандырады. Мұнда өмірдің шындығы: күткенің әрдайым дайын күйінде табыла бермейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал тез байып кету, оңай табыс табу туралы бос уәделерге сенбеу керек деген ойда қолданылады. Мысалы, біреу «осы курсты алсаң, бір айда миллионер боласың» десе, тәжірибелі адам: «Пәлен жерде бақыр бар, барсақ, тап-тақыр» деп күмәнмен қарайды. Бұл — нақты еңбек пен есепке сүйен деген ескерту.