Өз көшесінде ит те жолбарыс.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Өз көшесінде ит те жолбарыс» деген мақал адам өз ортасында, өз үйреншікті жерінде өзін батыл, күшті, беделді сезінетінін білдіреді. Тура мағынасында ит өз көшесінде еркін жүгіріп, ешкімнен қаймықпайды. Астарлы мағынасы — адам да таныс жерде, қолдаушысы бар ортада асқақ көрініп, өз күшін артық бағалап кетуі мүмкін. Яғни, біреу бөтен жерде именсе де, өз жұртында өркөкірек, өктем болып кететін жағдайды меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — әлсіздеу көрінетін, бірақ өз ауласында айбат шегетін жанның бейнесі. «Жолбарыс» — күштің, үрейдің, үстемдіктің символы. Екеуін салыстыру арқылы мақал адамның шын қуаты мен сыртқы паңдығын әшкерелейді. Бұл теңеу кейде адамның ортамен байланысты мінезін, яғни жердеу жерде төмен көрініп, өз жерінде көсіле сөйлеуін де аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал кейбір адамдардың тек өз ұжымында, өз таныстарының арасында ғана өктем сөйлеп, ал жаңа ортаға барса жуасып қалатынын сипаттауға қолданылады. Мысалы, бір адам өз ауылында бәріне ақыл айтып, дауыс көтереді, бірақ қаладағы беделді ортаға түссе, үндемей қалады. Сонда жұрт: «Өз көшесінде ит те жолбарыс» деп айтады.