Малды жақсы баққаның,
Өзіңе абырой тапқаның.
Малды жаман баққаның,
Келген бақты қаққаның.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал малды дұрыс күтіп-бағу адамның өз абыройын өсіретінін айтады. Малға ұқыппен қараған жан еңбегінің жемісін көреді, берекеге жетеді. Ал малды дұрыс бақпау — бар ырысты қолдан шығару, келген бақ пен несібені өз қолыңмен кері қайтару деген сөз. Яғни мұнда тура мағынада мал шаруашылығы, астарлы мағынада кез келген істі жауапкершілікпен атқару ұғымы жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал» — тек төрт түлік қана емес, адамның қолындағы мүмкіндік, кәсіп, ырыс пен несібе. «Жақсы бақу» — ұқыптылық, еңбекқорлық, күтіп-қағу, ал «жаман бақу» — салақтық пен немқұрайдылықтың белгісі. «Абырой» мен «бақ» сөздері адамның тіршіліктегі нәтижесін, беделі мен дәулетін бейнелейді. Осы арқылы халық еңбек пен тәртіптің қадірін терең жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, фермер малын уақытылы суарып, жем-шөбін беріп, күтімін жасаса, шаруасы жүріп, пайда табады. Ал қараусыз қалдырса, шығынға ұшырайды. Сол сияқты оқуда, жұмыста не бизнесте де ұқыптылық пен жауапкершілік табысқа жеткізеді.
Ózińe abyroı tapqanyń.
Maldy jaman baqqanyń,
Kelgen baqty qaqqanyń.