Құл жиналып бас болмас,
Құм жиналып тас болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: құлдан жиналған көпшілік те, құмнан құралған үйінді де бірден басшылық не берік тас бола алмайды. Астарлы мағынасы — текті тәрбие, берік мінез, қабілет пен ұйымшылдық болмаса, көптің бәрі де беделді, мықты күшке айнала бермейді. Яғни, адамға да, елге де сапа керек, тек саны жеткіліксіз.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құл» — еркін ойы, беделі, дербес ұстанымы жоқ әлсіз бейнені білдіреді. «Бас болу» — ел басқару, жетекшілік ету, алға шығу деген ұғым. «Құм» — ұсақ, бытыранқы, біріге қоймайтын нәрсенің символы. «Тас» — беріктік, тұрақтылық, мықтылықтың белгісі. Осы образдар арқылы мақал адам мен қауымның ішкі сапасын жоғары қояды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал кез келген ортада қабілет пен жауапкершіліктің маңызын еске салады. Мысалы, бір жобада көп адам жиналғанымен, олардың арасында тәртіп, білім және жетекшілік болмаса, жұмыс алға жүрмейді. Демек, табысқа жету үшін тек көп болу емес, сапалы болу қажет.
Qum jınalyp tas bolmas.