Көшкен елдің бұқасын,
Еру елдің тайыншасы қорқытады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал көшіп-қонып жүрген ел мен отырған елдің тұрмыс-тіршілігіне, мінезіне байланысты туған. Тура мағынасында: көшіп келе жатқан елдің өгізі, бұқасы еру елдің тайыншасына жат көрініп, оны үркітеді. Астарлы мағынасында: екі жақтың үйреншікті тірлігі, ортасы, дағдысы бөлек болса, бір-біріне тосын нәрсе қорқынышты немесе түсініксіз болып көрінеді. Яғни бөтен ортаға сақтықпен қарау, әркімнің өз күйі мен дағдысы бар екенін ұғыну керек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көшкен ел» — үнемі қозғалыста, уақытша тұрақта жүрген жұрттың бейнесі. «Еру ел» — орныққан, үйреншікті өмір сүретін қауым. «Бұқа» мен «тайынша» — малдың мінезі арқылы адамдардың бір-біріне деген тосырқауын көрсететін образ. Бұқа күшті, ірі, ал тайынша жас, үркек келеді; сондықтан бұл теңеу жаңа, бөтен нәрседен шошу, жатсыну сезімін дәл береді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жаңа ортаға келген адам мен бұрыннан сол ортада жүрген адамдардың арақатынасын түсіндіру үшін қолданылады. Мысалы, ауылға қалада өскен бала барса, алғашқыда ауылдың тіршілігіне үйрене алмай қысылыуы мүмкін, ал ауыл баласы да қала әдетіне тосырқауы ықтимал. Мұндайда бір-бірін кінәламай, түсіністікпен қабылдау қажет.
Erý eldiń taıynshasy qorqytady.