Көктем, көктем нұрын төккен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал көктемнің елге, жерге, жанға беретін жылуын, шуағын, жаңару қуатын суреттейді. Тура мағынасында көктем келгенде күн нұры көбейіп, жер бусанып, табиғат оянады. Астарлы мағынасы — көктем тек табиғаттың емес, адамның да көңіл күйін жаңартатын, үміт пен тіршіліктің бастауын білдіретін мезгіл. Қазақ танымында көктем — береке, өсім, қозғалыс, тіршіліктің қайта жандануы.
Образдар мен теңеулер
«Нұр» сөзі мұнда жарық, жылылық, мейірім, құт мағынасын береді. «Төккен» деген етістік көктем шуағының мол, тасқындап келетінін аңғартады. Яғни көктемнің келуі бір тамшы емес, тұтас береке төгілгендей әсер береді. Бұл образ табиғаттың ғана емес, адам өміріндегі қуаныш пен серпілістің де белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жаңа бастаманы, жақсы кезеңді сипаттағанда қолданылады. Мысалы, ұзақ қысқы ауырлықтан кейін күн жылып, ауыл адамдары егістікке кіріссе, «Көктем, көктем нұрын төккен» деп табиғаттың оянуын және еңбектің басталуын айтуға болады. Ол адамдарды жігерлендіріп, үмітке жетелейді.