Қарны ашқан қазанға қарайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қарны ашқан адам ең алдымен ас іздейді. Бұл мақалдың тура мағынасы — аш адам қазанға, яғни тамақ болатын жерге қарайды. Астарлы мағынасы — мұқтаж жанның назары ең қажет нәрсеге ауатынын, адамның хал-жағдайы ойы мен әрекетіне тікелей әсер ететінін білдіреді. Аштық қысқан кезде адам басқа нәрсені емес, алдымен қарнын тойдыруды ойлайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қарны ашқан» сөзі — мұқтаждық пен тапшылықтың белгісі. Ал «қазан» — ырыс, ас, үйдің берекесі, күнкөрістің нышаны. Қазанға қарау арқылы халық тамақтың қадірін, тұрмыстың ең негізгі қажеті — ас екенін бейнелеп көрсеткен. Яғни бұл жерде қазан тек ыдыс емес, өмір сүруге керек несібенің символы.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамды ең алдымен өз мұқтажына сай әрекет етуге меңзейді. Мысалы, студенттің қалтасында ақшасы азайып, ең бірінші тамақ пен жолақысын ойлауы — осы мақалға сай жағдай. Сондай-ақ қиын кезде адам артық нәрсені емес, ең қажет мәселесін шешуге ұмтылады.