Ашамай нарға жарасар,
Ақ түйе барға жарасар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жас түйеге арналған ашамай мен ақ түйе өзіне лайық иесіне, жағдайы бар адамға жарасады. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің өз орны, өз бағасы бар, ал қымбат дүниені де, лайықты істі де оны көтере алатын, қадірлей алатын жанға берген дұрыс. Яғни адамда мүмкіндік, дәулет, бедел болса, соған сай зат та, іс те келісті көрінеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы ашамай — жас, әлсіз түйеге лайық ер-тоқым тәрізді жабдық, ал нар — күшті, нар тұлға, ауыр жүк көтеретін түйе. Ақ түйе қазақ танымында өте бағалы, салтанатты, сирек малды білдіреді. Бұл образдар арқылы халық «әр заттың сәні де, қадірі де орнымен» деген ойды жеткізген. Сыртқы көрініс емес, жарасым мен лайықтылық маңызды екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға өз деңгейіне сай киім, іс, жауапкершілік немесе мүмкіндік таңдауды ескертеді. Мысалы, жас маман бірден ауыр басшылық қызметке ұмтылмай, алдымен тәжірибе жинаса — бұл мақалдың мәніне сай болады. Сол сияқты, шамасы келмейтін адамға тым қымбат нәрсе алу да орынды емес.
Aq túıe barǵa jarasar.