Алдынан дау,
Артынан сөз кетпеген.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ел ішінде аты шыққан, көптің көзіне түскен адам туралы айтады. Оның алдыңғы жағында да, артында да дау-дамай, әңгіме, сөз еріп жүреді. Тура мағынасында біреудің соңынан сөз еруі сияқты көрінсе, астарлы мағынасы — мінезі өткір, ісі көп талқыланатын, жұрт арасында тыныш жүрмейтін кісі. Мұнда кейде адамға деген сын да, ішінара оның беделінің белгісі де бар: ондай адам жайында халық үнсіз қалмайды.
Образдар мен теңеулер
«Алдынан дау» дегені — адам қандай іске барса да, алдында кикілжің, талас, қиындық тұрады деген бейне. «Артынан сөз кетпеген» — оның әр қадамы жұрттың әңгімесіне айналып, сыртынан сөз еріп жүретінін білдіреді. Мұндағы «алдынан» және «артынан» сөздері адамның бүкіл өмір жолын қамтып тұрғандай әсер береді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне қоғам алдында жүрген, көп талқыланатын адамдарға қатысты айтылады: басшы, өнер адамы, белсенді тұлға. Мысалы, бір кәсіпкер жаңа бастама көтерсе, біреулер қолдап, біреулер сынап, оның әр әрекеті әлеуметтік желіде қызу талқыланса, «Алдынан дау, артынан сөз кетпеген» деп сипаттауға болады.
Artynan sóz ketpegen.