Мал, төрт түлік туралы 306
Мал туралы мақал-мәтелдер — төрт түліктің қадірі, берекесі мен шаруаның тәжірибесін танытатын халық даналығы.
306
Мақал-мәтел
73.1K
Қаралым
238
Орташа
Сұрыптау:
Малды баға біл, бабын таба біл.
**Негізгі мағынасы** Малдың қадірін білу үшін оны дұрыс бағып-күту керек деген ой айтылады. Тура мағынасында бұл мақал...
Қос аттылымен қол көбейеді,
Қозысымен қой көбейеді.
Қозысымен қой көбейеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі ат мінген адам жүрген жерде іс тездеп, күш артады; қойға қозы қос...
Қойын алдырып , қорасын жабады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қойын жоғалтқан адам енді қорасын берік жауып, малын қорғауға кіріседі....
Қойдың жайын ойласаң, құмға көш,
Сиыр жайын ойласаң, Сырға көш.
Сиыр жайын ойласаң, Сырға көш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қойға қолайлы қуаң, кең құмды жерге көшу, ал сиырға шөбі шүйгін, суы м...
Күйлі малдан күйкі төл тумайды.
**Негізгі мағынасы** Күйлі малдан күйкі төл тумайды деген мақалдың тура мағынасы: тоқ, күтімі жақсы, семіз малдан әлсіз,...
Саулықтың жасы үлкен,
Ісектің басы үлкен.
Ісектің басы үлкен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қой-ешкі ішінде саулығының жасы үлкен, ісектің басы үлкен болады. Астар...
Құрттаған қой құдық басында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құрттаған, яғни әлсіреген не жарамсыз күйге түскен қой су ішетін құдық...
Малдың жатар орны - жарым құрсақ.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы: малдың қонатын, тынығатын орны дұрыс болса, ол тоңбайды, шөлдемейді, аман с...
Малды жисаң - машақат,
Жоғалтсаң - өкініш.
Жоғалтсаң - өкініш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал-мүліктің, дәулеттің өзімен бірге жауапкершілік, күтім, еңбек және уайым әкелетінін б...
Баға білмеген мал әлек,
Бағымы кеткен ел әлек.
Бағымы кеткен ел әлек.
**Негізгі мағынасы** Баға білмеген мал әлек, бағымын білмеген ел әлек деген ой айтылады. Тура мағынасында: малдың күтімі...
Әулие сандықты көтеретін - түйе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр жүк артылған сандықты көтеріп, алысқа алып жүретін түлік түйе еке...
Ақ түйелі алтаудың арманы жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Ақ түйелі алтаудың арманы жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — алты ақ түйесі бар адамның тұрмысы...
Түйесі кетеген, ешкісі өреген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе боталап, ешкі лақтаған шақта, яғни төлдеу мезгілі келіп, малдың кү...
Ешкілі үй ағы көп сиырлымен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ешкісі бар үйдің ақ уызы мен сүті көп болғаны, яғни тұрмысы шағын болса...
Бақырауық болса да, түйенің бары игі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе бақырап, даусы қатты шықса да, оның өзі бар болса — пайдасы мол. А...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада...
Маң-маң басқан, маң басқан,
Шудаларын шаң басңан,
Төрт аяғын тең басқан -
Түйе деген жануар.
Шудаларын шаң басңан,
Төрт аяғын тең басқан -
Түйе деген жануар.
**Негізгі мағынасы** Бұл жолдар түйенің баяу, салмақты, өте сабырлы жүрісін сипаттайды. Тура мағынада — түйенің маң-маң...
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті...
Бірінші байлық - денсаулық,
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі ең қымбат құндылықтарды ретімен көрсетеді. Бірінші байлық — денсаулық, өй...
«Мал туралы» мақал-мәтелдер қазақтың көшпелі тұрмысынан, төрт түлікке сүйенген шаруашылығынан туған. Бұл санатта жылқы, түйе, сиыр, қой-ешкі жайлы нақыл сөздер арқылы малдың берекесі, ырысы, несібесі, сондай-ақ оны бағып-күту мен еңбектің маңызы суреттеледі.
Мақал-мәтелдер малға қатысты тәлім-тәрбие береді: қанағат, үнем, адал еңбек, жауапкершілік, қамқорлық сияқты құндылықтарды ұғындырады. Сонымен бірге әр түліктің мінезі мен қасиетін теңеу етіп, адам болмысы, мінез-құлық, елдік пен тұрмыс тәжірибесін ықшам да әсерлі түрде жеткізеді.
Мақал-мәтелдер малға қатысты тәлім-тәрбие береді: қанағат, үнем, адал еңбек, жауапкершілік, қамқорлық сияқты құндылықтарды ұғындырады. Сонымен бірге әр түліктің мінезі мен қасиетін теңеу етіп, адам болмысы, мінез-құлық, елдік пен тұрмыс тәжірибесін ықшам да әсерлі түрде жеткізеді.