Мал, төрт түлік туралы 306
Мал туралы мақал-мәтелдер — төрт түліктің қадірі, берекесі мен шаруаның тәжірибесін танытатын халық даналығы.
306
Мақал-мәтел
73.2K
Қаралым
239
Орташа
Сұрыптау:
Өзеннің көркі - жар,
Түйенің көркі - нар.
Түйенің көркі - нар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өзіне лайық сәні мен қадірін көрсетеді. Өзеннің көркі — оның жағасындағы жар,...
Ат биеден, атан түйеден.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқының тұқымы бие арқылы, ал түйенің тұқымы інген, яғни ұрғашы мал а...
Ексең егін, ішерсің тегін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің өтеуі міндетті екенін білдіреді. Тура мағынада: егін ексең, оны күтіп-баптап, ке...
Түйелі қойшы - тұрған қойшы,
Төбесінен ұрған қойшы.
Төбесінен ұрған қойшы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал бағудағы ұқыптылық пен жауапкершілікті астарлап айтады. Тура мағынада түйесі бар қойш...
Жортар аттың тоқтығы жақсы.
**Негізгі мағынасы** Жортар аттың тоқтығы жақсы деген мақалдың тура мағынасы — ұзақ жолға, жұмысқа не сапарға шығатын ат...
Жырақтан құтқарса - атың мұра,
Жалғыздықтан құтқарса - қатын мұра.
Жалғыздықтан құтқарса - қатын мұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қиын сәтте сүйеп, аман алып қалатын нәрсенің қадірін айтады. Тура мағынасында, жыр...
Түйесіз көш сәнсіз.
**Негізгі мағынасы** Түйесіз көш сәнсіз деген мақалдың тура мағынасы — көшіп-қону кезінде түйе болмаса, көштің көркі де,...
Жақсы ит - малға серік.
**Негізгі мағынасы** Жақсы иттің қадірі — оның малды қорғап, қораны күзетіп, иесіне пайда келтіруінде. Бұл мақал тура ма...
Көженің кенеуі бар,
Қымыздың қызуы бар.
Қымыздың қызуы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көже тоқтық пен нәр береді, ал қымыз денені жылытып, сергітеді. Астарлы...
Құрттаған қой далаға кетер,
Екі бұршақ, бір сабауды ала кетер.
Екі бұршақ, бір сабауды ала кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал малдың күтімі дұрыс болмаса, бір ғана індет не әлсіздік бүкіл табынды жұтатынын ескертеді...
Түзде бұзауы жамырағанның
Үйде айраны төгілер.
Үйде айраны төгілер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай берекелі, малды-дәулетті көрінген үйдің ішкі жағдайы ондай берекеге сай болмауы м...
Түйелі ел - қырға,
Түйесіз ел - Сырға.
Түйесіз ел - Сырға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйесі бар ел қырға көшіп-қонуға, ал түйесі жоқ ел Сыр бойына жақын,...
Жүн керек болса, қойды қазанда қырық,
Қой керек болса, мизамда қырық.
Қой керек болса, мизамда қырық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жүн керек болса, қойды қырыққан дұрыс, ал қойдың күйі мен өсімін ойлас...
Түйенің артқаны - алтын, жегені - тікен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал түйенің тіршілігіндегі ауыртпалықты және соған қарамастан пайдасын көп ететін қасиетін б...
Екі бие - ел асы,
Үш бие - бұлақ басы,
Бір бие - жоқтың қасы.
Үш бие - бұлақ басы,
Бір бие - жоқтың қасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал малдың, әсіресе биенің шаруашылықтағы орнын аңғартады. Екі бие болса, үйдің сүті мен ырыс...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада...
Маң-маң басқан, маң басқан,
Шудаларын шаң басңан,
Төрт аяғын тең басқан -
Түйе деген жануар.
Шудаларын шаң басңан,
Төрт аяғын тең басқан -
Түйе деген жануар.
**Негізгі мағынасы** Бұл жолдар түйенің баяу, салмақты, өте сабырлы жүрісін сипаттайды. Тура мағынада — түйенің маң-маң...
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті...
Бірінші байлық - денсаулық,
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі ең қымбат құндылықтарды ретімен көрсетеді. Бірінші байлық — денсаулық, өй...
«Мал туралы» мақал-мәтелдер қазақтың көшпелі тұрмысынан, төрт түлікке сүйенген шаруашылығынан туған. Бұл санатта жылқы, түйе, сиыр, қой-ешкі жайлы нақыл сөздер арқылы малдың берекесі, ырысы, несібесі, сондай-ақ оны бағып-күту мен еңбектің маңызы суреттеледі.
Мақал-мәтелдер малға қатысты тәлім-тәрбие береді: қанағат, үнем, адал еңбек, жауапкершілік, қамқорлық сияқты құндылықтарды ұғындырады. Сонымен бірге әр түліктің мінезі мен қасиетін теңеу етіп, адам болмысы, мінез-құлық, елдік пен тұрмыс тәжірибесін ықшам да әсерлі түрде жеткізеді.
Мақал-мәтелдер малға қатысты тәлім-тәрбие береді: қанағат, үнем, адал еңбек, жауапкершілік, қамқорлық сияқты құндылықтарды ұғындырады. Сонымен бірге әр түліктің мінезі мен қасиетін теңеу етіп, адам болмысы, мінез-құлық, елдік пен тұрмыс тәжірибесін ықшам да әсерлі түрде жеткізеді.