Мал, төрт түлік туралы 306
Мал туралы мақал-мәтелдер — төрт түліктің қадірі, берекесі мен шаруаның тәжірибесін танытатын халық даналығы.
306
Мақал-мәтел
73.2K
Қаралым
239
Орташа
Сұрыптау:
Жатқан жері даладай,
Екі өркеші баладай.
Екі өркеші баладай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал түйенің бейнесі арқылы оның ерекше тұрқын, ірі денесін, қажырлы мінезін танытады. Тура ма...
Мал малсақты табады.
**Негізгі мағынасы** «Мал малсақты табады» деген мақалдың тура мағынасы — мал өзіне жайлы, мал бағуға ебі бар, қамқор а...
Төлсіз тұяқ өспейді.
**Негізгі мағынасы** «Төлсіз тұяқ өспейді» деген мақалдың тура мағынасы — малдың төлінсіз, яғни ұрпағынсыз, табыны көбе...
Сиырдың майы жанға рахат,
Зығырдың майы тәнге рахат.
Зығырдың майы тәнге рахат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сиыр майы асқа қосылса, дәм беріп, адамға жағымды болады; ал зығыр май...
Тәуір көрген досыңа,
Тәуір көрген малын бер,
Көре-көре сүйінсін.
Көңіл қалған досыңа,
Жаратпаған малын бер,
Көре-көре күйінсін.
Тәуір көрген малын бер,
Көре-көре сүйінсін.
Көңіл қалған досыңа,
Жаратпаған малын бер,
Көре-көре күйінсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал досқа деген көзқарас пен сыйластықтың шынайы қатынаста көрінетінін айтады. Жақсы көрген д...
Жыланның аузы жесе, құйрығы семіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жылан қорек тапса, оның тек аузы ғана емес, бүкіл денесі, соның ішінде...
Жылқы еті жесең, тісіңе,
жемесең, түсіңе кіреді.
жемесең, түсіңе кіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы етінің қазақ тұрмысындағы аса қадірлі, дәмді ас екенін білдіреді. Тура мағынасы: жы...
Қара жердің қадірін,
Ойда, қырда сарт білер.
Керқұланның қадірін,
Ойда, қырда қақ білер.
Ойда, қырда сарт білер.
Керқұланның қадірін,
Ойда, қырда қақ білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жер мен аттың қадірін соларға күнде мұқтаж болып жүрген, тіршілігі соған байланып отырған...
Малды іріктемесең,
Тұқымы азады.
Қонысты жаңартпасаң,
Өрісі азады.
Тұқымы азады.
Қонысты жаңартпасаң,
Өрісі азады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малдың тұқымын сұрыптап, жақсысын көбейтпесе, малдың сапасы төмендейді...
Түйе - көштің көлігі, қойдың серігі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал түйенің көшпелі өмірдегі аса маңызды мал екенін білдіреді. Тура мағынасында, түйе — жүк т...
Алалы жылқы, ақтылы қой.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал малдың көптігін, үй ішінің ырыс-берекесін білдіреді. Тура мағынада алалы жылқысы мен ақты...
Мал, малдан кейін ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малды көбейтіп, берекені алдымен соны сақтаудан бастау керек деген ой....
Өрісі жақсы мал оңалар.
**Негізгі мағынасы** «Өрісі жақсы мал оңалар» деген мақалдың тура мағынасы — жайылымы шүйгін, шөбі мол жерде жүрген мал...
Егіншінің пірі - Диқан ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал егіншілік пен диқаншылықтың қасиетті, берекелі кәсіп екенін білдіреді. Тура мағынасында,...
Көшпелі елге түйе қол,
Жылқылы елге бие қол.
Жылқылы елге бие қол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр елдің тұрмысы мен шаруасына сай тірегі болатынын білдіреді. Көшпелі өмірде түйе — жүк...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада...
Маң-маң басқан, маң басқан,
Шудаларын шаң басңан,
Төрт аяғын тең басқан -
Түйе деген жануар.
Шудаларын шаң басңан,
Төрт аяғын тең басқан -
Түйе деген жануар.
**Негізгі мағынасы** Бұл жолдар түйенің баяу, салмақты, өте сабырлы жүрісін сипаттайды. Тура мағынада — түйенің маң-маң...
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті...
Бірінші байлық - денсаулық,
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі ең қымбат құндылықтарды ретімен көрсетеді. Бірінші байлық — денсаулық, өй...
«Мал туралы» мақал-мәтелдер қазақтың көшпелі тұрмысынан, төрт түлікке сүйенген шаруашылығынан туған. Бұл санатта жылқы, түйе, сиыр, қой-ешкі жайлы нақыл сөздер арқылы малдың берекесі, ырысы, несібесі, сондай-ақ оны бағып-күту мен еңбектің маңызы суреттеледі.
Мақал-мәтелдер малға қатысты тәлім-тәрбие береді: қанағат, үнем, адал еңбек, жауапкершілік, қамқорлық сияқты құндылықтарды ұғындырады. Сонымен бірге әр түліктің мінезі мен қасиетін теңеу етіп, адам болмысы, мінез-құлық, елдік пен тұрмыс тәжірибесін ықшам да әсерлі түрде жеткізеді.
Мақал-мәтелдер малға қатысты тәлім-тәрбие береді: қанағат, үнем, адал еңбек, жауапкершілік, қамқорлық сияқты құндылықтарды ұғындырады. Сонымен бірге әр түліктің мінезі мен қасиетін теңеу етіп, адам болмысы, мінез-құлық, елдік пен тұрмыс тәжірибесін ықшам да әсерлі түрде жеткізеді.