Жетім қозы маңырауық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жетім қозы маңырауық» деген мақал тура мағынасында — анасынан айырылған қозының жиі маңырап, мазасызданатынын білдіреді. Астарлы мағынасы — қорғансыз, сүйенері жоқ адам өз мұңын сыртқа шығарып, жаны тыныш таппайды. Бұл сөз жетімнің, жалғыздың көңіл күйін, қамқорлыққа мұқтаждығын аңғартады. Сонымен бірге, жақын сүйеніші жоқ жанның жүрегі нәзік, сезімі ауыр болатынын еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жетім қозы» — әлсіздіктің, панасыздықтың бейнесі. Қозы — қазақ танымында момақан, таза, қорғансыз тіршілік иесі. «Маңырауық» сөзі оның үнін, яғни мұңын білдіреді. Сол арқылы халық адам баласының ішкі күйін малдың мінезімен салыстырып, өте әсерлі сурет жасаған. Бұл теңеу жетімнің сыртқа шығатын жан айқайын, жылу іздеген көңілін танытады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал ата-анасыз қалған балаға, не қолдау таппай жүрген жанға жанашырлық қажет екенін айту үшін қолданылады. Мысалы, сыныптастары шеттеп қалған оқушыны көріп, мұғалім оған көбірек көңіл бөлсе, бұл мақалдың тәрбиелік мәні сезіледі. Яғни, қоғам әлсізге сүйеу болып, жалғызды жалғыз қалдырмауы керек.