Жақсы ит - малға серік.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жақсы иттің қадірі — оның малды қорғап, қораны күзетіп, иесіне пайда келтіруінде. Бұл мақал тура мағынада малдың жанында жүріп, оны қасқырдан, ұрыдан сақтайтын сенімді итті айтады. Астарлы мағынасы — әр істе өз орнын білетін, пайдалы, адал серік қашанда қажет деген ой. Яғни адамға да, малға да қорған болатын сенімді жанның орны бөлек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — жай ғана жануар емес, күзетші, сақшы бейнесі. «Мал» — қазақ тіршілігінің тірегі, ырыс пен несібенің нышаны. «Серік» сөзі біреуге сүйеу, жолдас, қамқор болу мағынасын береді. Осы арқылы мақал жақсы қасиетке ие жанның пайдасын, ал пайдасыз емес, қорған болар серіктің құнын танытады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал сенімді, жауапкершілігі бар адамды сипаттағанда қолданылады. Мысалы, ауылда қора-қопсыны күзететін иттің пайдасы қандай болса, жұмыста да тапсырманы ұқыпты орындайтын адам сондай қажет. Бір шаруашылықта күзетші ит малды түнде қорғап тұрса, иесі тыныш ұйықтайды — мақалдың мәні де осы.