Тарыққан талғамайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Тарыққан талғамайды» деген мақалдың тура мағынасы — қысылған, қиналған адам талғап-таңдап жатпайды, қолына түскеннің бәрін қабылдайды. Астарлы мағынасы — қиындық пен жоқшылық адамды мейлінше ыңғайсыз, бірақ қажет шешімге мәжбүрлейді. Мұндай кезде жақсы-жаманын, сән-салтанатын емес, ең алдымен аман қалу мен мұқтаждықты өтеу маңызды болады. Сондықтан бұл мақал адамға таршылықтың ауырлығын түсіндіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тарыққан» сөзі — тек материалдық жоқшылықты емес, жалпы қысылтаяң хәлді білдіреді. «Талғамайды» дегені — таңдауға мүмкіндік қалмай, ырықсыз күйге түсу. Яғни, бейне бір аш адам асқа, шөлдеген жан суға қарап талғаусыз қалғандай әсер береді. Бұл образ өмірдің қиын сәтінде адам мінезінің өзгеретінін, қажет нәрсенің бәрі қымбат екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал қаржылық қиындыққа, уақытша жұмыссыздыққа немесе тұрмыстық таршылыққа байланысты қолданылады. Мысалы, студент стипендиясы кешігіп, азық-түлік алуға ақшасы аз қалса, ол ең арзан әрі қажет тағамды ғана алады — дәл осы кезде «тарыққан талғамайды» деп айтуға болады.