Кереге басы - кержусан,
Жесе малға жұғымды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — керегенің басына кержусан ілінеді, ал кержусанның иісі мен қасиеті малға да жағымды деп танылған. Астарлы мағынасы — кейбір нәрсенің сырттай қарапайым көрінгенімен, пайдасы мол болады. Ел ішінде қадірі аз байқалғанмен, шын мәнінде берекесі мен шипасы бар дүниені бағалау керек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы кереге басы — қазақ үйінің жоғары, көрнекті орны; ал кержусан — иісі өткір, шипалы өсімдік. Кереге басына ілуі оның үй ішіндегі қадірлі зат екенін аңғартады. Малға жұғымды деген тіркес өсімдіктің тек иіс емес, емдік, пайдалы қасиеті барын білдіреді. Яғни мақал табиғаттың әрбір шөбінің өз орны, өз пайдасы барын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал пайдалы, бірақ жұрт көп елей бермейтін нәрсенің қадірін түсіндіру үшін қолданылады. Мысалы, бір адам дәрігер ұсынған қарапайым шөп тұнбасын пайдасыз деп менсінбей жүрсе, тәжірибелі кісі: «Кереге басы - кержусан, жесе малға жұғымды» деп, кез келген қарапайым заттың да шипасы болатынын еске салады. Мұндайда мақал сабырмен қарап, пайдалыны тануға шақырады.
Jese malǵa juǵymdy.