Екі жылда бір туған,
Түйенікі не талтаң?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай қарағанда түйенің өте сирек төлдейтінін айтып тұр. Түйе екі жылда бір боталайды, сондықтан оның «талтаңдап» кергіп, ерекше жүрісіне таңданудың жөні жоқ деген астар бар. Яғни, сирек туатын, баяу өсетін нәрсенің мінезі де, жүрісі де өз табиғатына сай болады. Кең мағынада бұл — біреудің ерекшелігін, әлсіздігін не қылығын орынсыз кекетпей, оның болмысын түсіне білу керек деген ойды білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы негізгі образ — түйе. Түйе қазақ түсінігінде сабырлы, төзімді, салмақты мал. «Екі жылда бір туған» деуі оның сирек, баяу көбейетінін көрсетеді. Ал «талтаң» сөзі түйенің кербез, оқшау, өзгеден бөлек жүрісін бейнелейді. Мұнда халық түйенің табиғи қалпын мысқыл емес, өмірлік бақылау арқылы дәл жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды асықпай бағалауға, өзгеден ерекше мінезі үшін бірден сөкпеуге үйретеді. Мысалы, жаңа жұмысқа келген адам бірден ашылып кетпесе, оны «неге бұлай?» демей, уақыт беріп, табиғатын түсінген дұрыс. Сонда ғана оның шынайы қабілеті ашылады.
Túıeniki ne taltań?