Егілмеген жер жетім,
Елінен айырылған ер жетім.
Elinen aıyrylǵan er jetim.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Бұл мақал екі түрлі мағынада жетімдікті білдіреді.
"Егілмеген жер жетім" деген бөлігінде, игерілмеген, өңделмеген жердің қалай да жетім саналатыны айтылады. Яғни, егін егілмеген, өнім алынбаса, ол жердің құндылығы төмендеп, оған көңіл бөлінбейтіндігі, қамқорлық жасалмайтындығы көрсетіледі.
"Елінен айырылған ер жетім" деген бөлігі, елінен, туған жерінен, отбасынан, жақындарынан удаланған адамды білдіреді. Ондай адам да өзгенің қамқорлығынсыз, қолдаусыз, аңсарсыз қалғандай сезінеді.
Жалпы, мақал адамның және табиғаттың өзара байланысын, қамқорлық пен назардың маңыздылығын көрсетеді. Қалай жердің өңделуі мен бағалануына назар аударылмаса, адам да өз елінен, азаматтығынан, жақындарынан ажырап қалған жағдайда "жетім" күйіне түседі.