Бұқтырып қойған көженің,
Қоюы мен суы бар.
Шалғайдағы ауылдың,
Ойыны мен дауы бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бұқтырып қойған көженің ішінде қоюы да, суы да болады; яғни ол толық пісіп, әр бөлігі араласқан тағам. Астарлы мағынасы: шалғайда жатқан ауылдың да өз тіршілігі, өз қуанышы мен қайғысы, ойыны мен дауы болады. Адам сырттан қарағанда ауыл өмірі тыныш, қарапайым көрінуі мүмкін, бірақ әр ауылдың өз ішкі жағдайы, тартысы, берекесі мен берекесіз сәттері бар екенін білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Көже — ауыл тіршілігінің қарапайым, ортақ асы. Оның қоюы мен суы — өмірдің аралас, бірде ауыр, бірде жеңіл тұстарын бейнелейді. «Шалғайдағы ауыл» — алыстағы, көзге көп түсе бермейтін елді мекен ғана емес, жалпы жұрттың ішкі өмірін меңзейтін образ. «Ойыны мен дауы» тіршіліктің тек қызығы емес, айтысы, уайымы да қатар жүретінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адамды кез келген ортаға үстірт қарамауға үйретеді. Әсіресе ауыл туралы тек сыртқы тыныштыққа қарап бағалау дұрыс емес. Мысалы, біреу «ауылда ештеңе жоқ» десе, бұл мақал ауылда да еңбек, қуаныш, дау-дамай, өзара тіршілік бар екенін еске салады.
Qoıýy men sýy bar.
Shalǵaıdaǵy aýyldyń,
Oıyny men daýy bar.