Жылқы - малдың патшасы,
Түйе - малдың қасқасы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қазақ тұрмысында жылқы мен түйенің ерекше орнын көрсетеді. Тура мағынасында жылқы да, түйе де — шаруашылыққа ең пайдалы, ең қадірлі мал. Астарлы мағынасында жылқы еркіндік, жүйрік қимыл, ел қорғаны сияқты қасиеттерді білдірсе, түйе төзім, күш, ауыр жүк көтеру, ұзақ жолға шыдамдылықтың символы ретінде танылады. Яғни, халық осы екі түлікті төрт түліктің ішіндегі ең таңдаулысы деп бағалаған.
Образдар мен теңеулер
«Жылқы — малдың патшасы» дегендегі патша сөзі жылқының мәртебесін биікке көтеріп тұр. Себебі жылқы көшпелі өмірде көлік те, серік те, қажет кезде сенімді күш те болған. Ал «түйе — малдың қасқасы» деген тіркес түйенің ең ірі, ең мықты, ең төзімді мал екенін аңғартады. Қасқа сөзі мұнда ерекшелігі мен алдыңғы саптағы артықшылығын білдіреді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал мал шаруашылығын қадірлеуге, ұлттық құндылықты тануға қызмет етеді. Мысалы, ауылдағы жас кәсіпкер қымыз өндіру үшін жылқы өсіріп, ал шөлейт аймақта жүк тасымалы мен сүт өнімін алу үшін түйе бағуды пайдалы іс деп шешуі мүмкін. Бұл мақал сол таңдаудың мәнін түсіндіреді.
Túıe - maldyń qasqasy.