Жалғыз болсаң, түйе сақта,
Жарлы болсаң, бие сақта.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға қолындағы мүмкіндігіне қарай тірлік қылуды, күнкөрісте шамасына сай шаруаны таңдауды ескертеді. Тура мағынасында: жалғыз адамға түйе бағу ауыр, ал кедейлеу, жағдайы шағын жанға бие ұстау жеңілірек деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — әр істі өз деңгейіңе, күш-қуатыңа, тұрмыс қалпыңа лайық істеу керек. Асығыстықпен, шамадан тыс үлкен іске ұрыну адамды қиналдырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйе» — ауыр шаруаның, шығыны көп істің бейнесі. Ал «бие» — ықшамдау, күтімі жеңілірек тірліктің ишарасы. Халық төрт түлікті тіршілік өлшемі ретінде алып, соның арқылы өмірлік тәжірибені жеткізген. Яғни мақал мал бағу мысалы арқылы «қолыңнан келетінді істе, шамаңа қара» деген ойды білдіреді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл сөзді жұмыс, оқу, бизнес таңдауда қолдануға болады. Мысалы, тәжірибесі аз адам бірден үлкен жоба бастап кетсе, қиындыққа тап болуы мүмкін. Сондықтан алдымен шағын іске кірісіп, тәжірибе жинаған дұрыс. Мақалдың тәрбиесі — мүмкіндікті дұрыс бағалау, салмақпен шешім қабылдау.
Jarly bolsań, bıe saqta.