Үркер шырқай берсе, күн суи береді,
Үркер төмендей берсе, күн жыли береді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал аспан денелерінің қозғалысын бақылап, табиғаттағы өзгерісті болжауға үйретеді. Үркер жұлдызы көк жүзінде жоғары көтеріліп көрінсе, қыс жақындап, ауа райы суытады; ал төмендей бастаса, күн жылынып, көктемнің нышаны сезіледі. Астарлы мағынасы — табиғаттың өз заңы бар, оны байқаған адам мезгілді, тіршілік ырғағын дұрыс түсінеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы Үркер — жай ғана жұлдыз емес, жыл мезгілінің ауысуын білдіретін белгі. «Шырқай беру» — оның аспанда биікте көрінуі, ал «төмендеу» — көкжиекке жақындауы. Күннің сууы мен жылуы да сол белгіге тәуелді етіп суреттеледі. Яғни халық аспанға қарап, жердегі өмірдің өзгерісін таныған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал әлі де маңызын жоғалтқан жоқ, өйткені ол табиғатты бақылап үйренуге шақырады. Мысалы, ауылда жүрген адам Үркердің көрінуіне қарап, күзгі суыққа ертерек дайындалып, мал қорасын ықтасын етіп жабады немесе отын-суын қамдайды. Бұл — халық тәжірибесіне сүйенген пайдалы болжам.
Úrker tómendeı berse, kún jylı beredi.