Тау кезеңсіз болмас,
Өлке өзенсіз болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әр нәрсенің өз табиғи белгісі, өз болмысы болатынын білдіреді. Тау болған жерде кезең, асу, жол қиындығы да кездеседі; ал өлке болған жерде өзен, су көздері, тіршілік нәрі болады. Астарлы мағынасы — өмірде де, ел ішінде де, табиғатта да ерекшелік пен толықтық қатар жүреді. Бір нәрсенің қадірі оның ішкі заңдылығымен, өзіне тән қасиетімен өлшенеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы тау — биіктік, беріктік, кедергі мен сынақтың бейнесі. Кезең — асу, белес, қиын жол, яғни адам еңсеретін тосқауыл. Өлке — елдің қонысы, өмір сүретін мекені болса, өзен — сол мекеннің берекесі, тіршілік көзі. Осы екі образ арқылы мақал табиғаттың да, адамның да өмірі үйлесім мен заңдылыққа құрылғанын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әр ортада өз ерекшелігі мен қиындығы қатар жүретінін еске салады. Мысалы, жаңа жұмысқа орналасқан адам алғашқы кезде қиындыққа кездессе, оны табиғи құбылыс деп қабылдап, сабырмен үйренуі керек. Яғни, биік мақсатқа жету үшін асу да, жол да болады; ал берекелі орта құру үшін өзіне тән тірек те қажет.
Ólke ózensiz bolmas.