Қаз келсе, жаз келер,
Қарға келсе, қатқақ болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал табиғаттағы құбылыстардың бір-бірімен байланысын білдіреді. Қаздың келуі — көктемнің шырайланып, жаздың жақындағанының белгісі. Ал қарғаның келуі — күннің суып, қайтадан қатқақ, ызғарлы ауа райы болатынын аңғартады. Яғни халық құстардың мінезі мен қоныс аударуына қарап, алдағы мезгілді болжаған. Астарлы мағынасы — өмірде де кей белгіге қарап, алдағы өзгерісті алдын ала аңғару керек деген ой.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қаз — жылылықтың, көктем мен жаздың нышаны. Қаз суы мол, жайлы жерге келеді, сондықтан ол береке мен жаймашуақ күнді елестетеді. Қарға — суыққа төзімді құс, көбіне қыстың соңғы ызғарын, қатқақ жерді еске салады. Құстардың келуі арқылы халық табиғаттың тілін түсінгендей әсер береді. Бұл — бақылау мен тәжірибеге сүйенген дәл бейне.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал ауа райын ғана емес, кез келген істің белгісін дұрыс оқи білуді де үйретеді. Мысалы, шаруашылықтағы адам аспанның түсіне, желдің бағытына, жан-жануардың қимылына қарап, ертеңгі күнге дайындалады. Сол сияқты жұмыста да бір өзгеріс белгісін байқаса, адам алдын ала қамданса, ұтылмайды.
Qarǵa kelse, qatqaq bolar.