Түйені ит жетелейді,
Сондықтан түйе қасқырды ит екен дейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырт көзге үлкен, айбарлы көрінген нәрсені кейде әлсіз, лайықсыз адамның жетектеуі мүмкін екенін меңзейді. Тура мағынасында түйе сияқты ірі малды ит жетелеп жүргендей көрінеді. Астарлы мағынасында шын мәнінде бағынышты, беделі төмен біреу үстемдік етіп, одан да күштісі соның ықпалында кетуі мүмкін. Мұнда адамға алдамшы көрініске сенбе, кімнің кім екенін ісі мен орнынан таны деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Түйе — зорлық, салмақ, бедел, күштің бейнесі. Ит — шағын, әлсіз, бірақ айласы бар, шапшаң әрекет ететін бейне. Қасқыр — жыртқыш, қауіпті, күшті санаулы тұлғаның белгісі. Ал түйенің қасқырды ит деуі — жағдайды шындықпен емес, өзіне ыңғайлы түсінікпен қабылдауын білдіреді. Яғни біреудің ықпалына түскен адам шын кескінді бұрмалап көруі мүмкін.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал беделі бар адамның өзін төмен деңгейдегі біреудің жетегіне ертіп қоюы немесе жалған беделге алданып қалуы жайында айтылады. Мысалы, тәжірибесіз қызметкердің сөзіне еріп, үлкен жауапкершілігі бар басшы қате шешім қабылдаса, сырт көз «түйені ит жетелеп тұр» деп бағалайды. Бұл сөз адамды сын көзбен қарап, орынды бағалауға шақырады.
Sondyqtan túıe qasqyrdy ıt eken deıdi.