Түйе мініп қойға барма,
Жөндеп баға алмайсың.
Бие мініп тойға барма,
Көкпарға шаба алмайсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әр істің өз реті, өз лайығы бар екенін айтады. Түйемен қойға барсаң да, бимен тойға барсаң да, орынсыз әрекет етіп, шаруаны дұрыс атқара алмайсың. Астарлы мағынасы — адам қай жерде, қай істің үстінде жүргенін біліп, соған сай амал етуі керек; қолдағы құрал да, таңдалған жол да мақсатқа сәйкес болғаны жөн. Орынсыз қадам істі ілгерілетпей, керісінше ұятқа қалдырады.
Образдар мен теңеулер
Түйе — ауыр, ірі мал; ол қой бағуға икемсіз деген ұғымды білдіреді. Қой — ұсақ шаруаның, ұқыпты қадағалаудың символы. Бие — мініске жарайтын, бірақ тойда көкпар шабуға лайық емес бейне. Той — сән-салтанат, ал көкпар — қарқын мен күшті қажет ететін ойын. Осы образдар арқылы мақал әр істің өз құралы, өз тәртібі болатынын бейнелеп жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жұмысты дұрыс жоспарлау, құралды орнымен таңдау, өз қабілетіңе сай іс істеу туралы айтамыз. Мысалы, біреу күрделі жобаны дайындықсыз бастап, уақытын босқа кетірсе, оған осы мақал дәл келеді: әр іске өз маманы, өз әдісі керек.
Jóndep baǵa almaısyń.
Bıe minip toıǵa barma,
Kókparǵa shaba almaısyń.