Тауда жүрген киіктің көзінен өзге айыбы жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: тауда жүрген киіктің бойында көзге көрінер кемшілік жоқ, ол табиғатта еркін жүріп, өз тіршілігін жасап жүреді. Астарлы мағынасы: бір адамда не бір нәрседе сыртқы айып, мін іздеуге келмейтіндей тазалық, кінәсіздік болса, оны орынсыз жазғыруға болмайды. Яғни, кінәсі жоқты кінәлі қылма, жазықсыз жанға жала жаппа деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы киік — аңғал, таза, еркін тіршілік иесінің бейнесі. Тауда жүруі оның ешкімге зияны жоқ, өз ортасында бейбіт өмір сүретінін аңғартады. «Көзінен өзге айыбы жоқ» деген тіркес киіктің басқа мінсіздігін күшейтіп, оның бар болғаны көзінің ерекшелігі ғана бар екенін айтады. Бұл — адамға телінген жалған мінді де астарлап жеткізетін көркем теңеу.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал біреуді дәлелсіз сынамау керек дегенде қолданылады. Мысалы, жұмыс орнында бір қызметкер өз міндетін адал атқарып жүрсе, бірақ ұсақ-түйек кемшілік іздеп, беделін түсіруге тырысса, осы мақал орынды айтылады. Ол әділ болуға, адамның жақсы жағын көре білуге тәрбиелейді.