Сөздің көркі — мақал,
Ердің көркі - сақал.
Сақалы жоқ көселер - қасабалы тоқал.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің сәні мен ойдың мәні қысқа, ұтқыр айтылған мақал-мәтелде екенін көрсетеді. Яғни, жақсы сөздің қадірі оның әсемдігімен емес, дәлдігімен, салмақтылығымен өлшенеді. Ал «ердің көркі — сақал» дегені ер адамның жасқа, тәжірибеге, ер-азаматтық бейнеге сай көрінісін ишаралайды. Соңғы жолы әзіл-ажуа аралас айтылған: сақалы жоқ адамды кемсіту емес, ер адамның сыртқы белгісі туралы халық түсінігін астарлап білдіру.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сөздің көркі» — тілдің сәні, ойдың шеберлігі. «Мақал» сөзі — халық даналығының жинақы, өтімді түрі. «Ердің көркі — сақал» деген образ еркектік болмысты, есейгендік пен салмақты мінезді меңзейді. «Сақалы жоқ көселер» тіркесі — сақалы сирек немесе жоқ еркектерге қатысты айтылған ескіше теңеу, ал «қасабалы тоқал» — сыртқы бейнені күлкілі түрде салыстырған сөз орамы. Мұнда халықтың қалжыңға жақын, бейнелі сөйлеу дәстүрі көрінеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне ойды нақты, ықшам айту керек деген мағынада қолданылады. Мысалы, бір адам ұзақ сөйлеп, негізгі пікірін жеткізе алмай отырса, «Сөздің көркі — мақал, қысқа да нұсқа айт» деп ескертуге болады.
Erdiń kórki - saqal.
Saqaly joq kóseler - qasabaly toqal.