Шешеннің нақылы ортақ,
Көсемнің ақылы ортақ.
Kósemniń aqyly ortaq.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың түйіні — халыққа пайдалы сөз де, пайдалы ой да жеке бір адамға ғана емес, көпке ортақ қазына. Шешеннің нақылы дегені — елге жол көрсететін, ой салатын даналық сөз. Көсемнің ақылы дегені — жұртты дұрыс бағытқа бастайтын парасат, көрегендік. Астарлы мағынасы: ел ішіндегі ақыл мен сөз бір адамның меншігі болмайды, ол халықтың игілігіне қызмет еткенде ғана құнды болады. Сондықтан жақсы сөз де, дұрыс шешім де көптің қамын ойлауға тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «шешен» — сөзге ұста, тілін орнымен жұмсайтын адам. «Нақыл» — өмірден түйілген қысқа да нұсқа даналық. Ал «көсем» — ел бастаған, бағыт-бағдар беретін басшы, ал «ақыл» — сол басшылықтың өзегі. Мұнда сөз бен ой екі тірек ретінде алынып, екеуінің де қоғамға ортақ пайдасы бар екені бейнеленген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көпшілікке пайдалы пікір айтатын адамды бағалауға үндейді. Мысалы, мектепте мұғалімнің ақылды кеңесі бүкіл сыныпқа жол көрсетсе, ол осы мақалдың мәнін дәлелдейді. Яғни жақсы ой мен дұрыс сөз жеке бедел үшін емес, ортақ пайда үшін айтылуы керек.