Оқығанның беті жарық,
Оқымағанның беті көн шарық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — білім алған адамның жүзі жарық, ал оқымаған адамның жүзін көн шарыққа теңейді. Астарлы мағынасы — оқу, білім адамға абырой, мәдениет, сенім және өмірде дұрыс жол табуға көмектеседі. Білімді адам сөзге де, іске де ұқыпты болып, ортасында қадірлі болады. Ал білімсіздік адамды тар шеңберде қалдырып, өз мүмкіндігін толық аша алмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бет» — адамның сыртқы келбеті ғана емес, оның ішкі деңгейі мен қоғамдағы беделі. «Жарық» сөзі — білімнің нұры, парасат пен салиқалықтың белгісі. «Көн шарық» — тозған, ескі аяқ киім сияқты жұпыны халді білдіретін бейне. Бұл теңеу оқымаған адамның тұрмысы ғана емес, ой-өрісі де ескіріп қалуы мүмкін деген ойды меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе оқу, мамандық таңдау, өзін дамыту мәселесінде орынды айтылады. Мысалы, колледж бітіріп, жаңа дағды үйренген жас жұмыс табуға, сөйлесуге, жауапкершілікке бейім келеді. Ал білімге мән бермеген адам бір орында қалып қоюы мүмкін. Сондықтан мақал жастарды оқу арқылы өз болашағын жарқын етуге шақырады.
Oqymaǵannyń beti kón sharyq.