Көш-қоныңды білмейді,
Қоңы семіз түйелі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның шынайы жай-күйін сыртқы көрінісіне қарап тануға болмайтынын меңзейді. Тура мағынада көшіп-қону, тіршілік ету жолын білмейтін адамға қоңы семіз түйе беріліп, дәулетті болып көрінгенімен, оның ішкі тәжірибесі, шаруаны ұстау қабілеті жоқ болуы мүмкін. Астарлы мағынасы — байлық пен сән-салтанат адамның даналығын, еңбегін немесе беделін толық көрсетпейді; істің сырын білмейтін, өмір көрмеген жанның сыртқы дәулеті алдамшы.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көш-қон» — ел өмірі, шаруашылық тәжірибе, тірліктің қыр-сырын білу деген ұғымды білдіреді. «Қоңы семіз түйе» — малға бай, дәулетті көрінетін адамды не үйді бейнелейтін образ. Түйенің семіздігі молшылықтың белгісі сияқты көрінгенімен, мақал сол молшылықтың ар жағында ақыл мен тәжірибе тұрмаса, оның пайдасы аз екенін ұқтырады. Яғни сыртқы байлық ішкі сапамен өлшенбейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды тек материалдық жағдайы жақсы, бірақ іс басқаруға шорқақ адамға қатысты айтуға болады. Мысалы, жаңа көлік мінгенімен, қаржысын дұрыс жоспарлай алмайтын не өз кәсібін жүргізе білмейтін адам туралы осы мақал орынды айтылады. Ол сырт көзге мықты көрінгенмен, тәжірибе мен біліктілік жетіспесе, шынайы табысқа жете алмайды.
Qońy semiz túıeli.