Қойдың жайын ойласаң, құмға көш,
Сиыр жайын ойласаң, Сырға көш.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қойға қолайлы қуаң, кең құмды жерге көшу, ал сиырға шөбі шүйгін, суы мол Сыр бойына қоныс аудару. Астарлы мағынасы — әр істі, әр шаруаны оның табиғатына, қажетіне және жағдайына қарап жасау керек. Яғни дұрыс шешім қабылдау үшін тек өз қалауыңды емес, істің ыңғайын, пайдасын, нәтижесін ойлау қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қой» мен «сиыр» — мал шаруашылығындағы екі түрлі тіршіліктің белгісі. «Құм» қойға төзімді, кең жайылымды білдірсе, «Сыр» суы мол, шөбі қалың өңірді меңзейді. Бұл образдар арқылы халық әр түліктің өз жайы, өз несібесі барын көрсетеді. Теңеу өмірде де әр нәрсенің өз орны, өз уақыты, өз жолы бар екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал кез келген таңдауға қатысты айтылады. Мысалы, бір адам кәсіп ашарда нарық сұранысын, орынның тиімділігін, шығын мен табысты ойлауы керек. Егер ойланбай шешім қабылдаса, ісі жүрмей қалуы мүмкін. Сондықтан мақал адамды жағдайды таразылап, ең қолайлы жолды таңдауға үйретеді.
Sıyr jaıyn oılasań, Syrǵa kósh.