Қой мыңға жетсе,
Кереге басынан бас кетпейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қойдың саны қанша көбейсе де, керегенің басынан бас кетпейді, яғни үй ішіндегі бір тәртіп бұзылмайды деген ойға келеді. Астарлы мағынасы — дәулет артса да, елдік пен отбасылық береке сақталса, тірліктің ырысы жоғалмайды. Мал көбейіп, байлық артқанымен, адам өз орнын, жөн-жосығын, ынтымағын жоғалтпау керек деген өнеге айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қой мыңға жетсе» — молшылық, дәулет, өсіп-өркендеу белгісі. «Кереге басы» — киіз үйдің берік қаңқасы, яғни шаңырақтың, отбасының, ел ішіндегі тәртіптің нышаны. «Бас кетпейді» деуі — береке мен тұрақтылықтың сақталуын бейнелейді. Мал көбейсе де, сүйеніш болатын құрылым бұзылмаса, тіршілік орнықты болады деген ой жатыр.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал табысы артқан адамға да, отбасысы кеңейген жанға да қатысты айтылады. Байлық келгенде тәкаппарлыққа салынып, тәртіп пен сыйластықтан айырылып қалмау керек. Мысалы, кәсіп ашып, табысы көбейген адам бұрынғы еңбекқорлығын, қарапайымдылығын және үй ішіндегі татулықты сақтаса, сол — мақалдың мәні.
Kerege basynan bas ketpeıdi.