Ердің құны - жүз түйе,
Көздің құны - елу тайлақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның екі қымбат мүшесін салыстыру арқылы айтылған. Тура мағынасында ер адамның құны өте жоғары, оған жүз түйе теңелсе, көздің құны да аса бағалы, оған елу тайлақ теңелгені айтылады. Астарлы мағынасында бұл — адамның жанын, денсаулығын, әсіресе көз сияқты ағзаларды қадірлеу керек деген ой. Сондай-ақ біреудің өмірі мен мүшесіне келтірілген зиянның орны толмас үлкен шығын екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жүз түйе» мен «елу тайлақ» — байлықтың ең ірі өлшемі. Қазақ ұғымында түйе мен тайлақ қымбат мал саналғандықтан, олар арқылы ер мен көздің бағасы шектен тыс жоғары екені көрсетіледі. Бұл теңеулер адам өмірі мен дене мүшесінің дүниедегі мал-мүліктен де қымбат екенін аңғартады. Түйе — мол дәулеттің, тайлақ — бағалы қазынаның белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адам денсаулығына ұқыпты қарау керегін ұқтырады. Мысалы, өндірісте қорғаныш көзілдірігін кимей жұмыс істеген адам көзінен айырылып қалса, оны қалпына келтіру өте қиын. Сондықтан мақал сақтыққа, жауапкершілікке және адамның өмірі мен саулығын бәрінен биік қоюға үндейді.
Kózdiń quny - elý taılaq.