Бес тоғыста қар кетпес,
Үш тоғыста қар қалмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қыстың ұзақтығын, қардың түсуі мен еруі ауа райының құбылмалы болатынын білдіреді. Тура мағынасында — бір тоғыста қар жатса, келесі тоғыста еріп кетуі мүмкін деген табиғат бақылауы. Астарлы мағынасы — уақыттың, мезгілдің өз заңдылығы бар, бір күй мәңгі тұрмайды; қиындық та, суық та, ауырлық та өтеді деген ой.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бес тоғыс» пен «үш тоғыс» — халықтың ескі күнтізбелік өлшемі, яғни белгілі бір мерзім. «Қар кетпес» және «қар қалмас» деген қарсы қою арқылы табиғаттың тұрақсыздығы, құбылыстың тез өзгеретіні бейнеленеді. Қар — мұнда тек табиғат құбылысы емес, уақытша ауыртпалықтың, тоқыраудың нышаны. Оның кетуі — өзгеріс пен жеңілдеуді аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға сабыр сақтап, бір жағдайға қарап түңілмеуді ескертеді. Мысалы, жұмыста қиын кезең болса, «бұл да өтеді» деп төзіммен күтуге болады: уақыт өте жағдай да, көңіл күй де өзгереді. Яғни мақал өмірдің өткіншілігін түсіндіріп, үміт үзбеуге үйретеді.
Úsh toǵysta qar qalmas.