Айғырды аладан салсаң,
Атты аладан мінесің.
Айғырды құладан салсаң,
Атты құладан мінесің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қандай айғырды таңдасаң, соның нәсілінен, түсінен туған ат та сондай болып келеді. Астарлы мағынасы — ұрпақтың, істің, тәрбиенің негізі қайдан басталса, нәтижесі де соған ұқсас болады. Яғни, жақсыдан жақсы, жаманнан ортақ мінез тарайды деген ой айтылады. Халық мұнымен тұқым сапасын, таңдаудың салмағын және бастауыш себептің кейінгі нәтижеге қатты әсер ететінін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «айғыр» — бастау, негіз, әке жағындағы қуат пен тұқым символы. «Ала» мен «құла» — жылқының түсі ғана емес, белгілі бір қасиет пен тегін білдіретін бейнелі сөз. «Атты мінесің» деуі — тек міну емес, сол негіздің жемісін көру, нәтижесін пайдалану дегенді меңзейді. Демек, сыртқы түрге емес, тегіне, сапасына, тәрбиесіне мән беру керек деген астар бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні адам таңдауда, маман таңдауда, тәрбие беруде, тіпті жұмыс пен жоба бастауда қолданылады. Мысалы, балаға дұрыс орта мен жақсы үлгі берілмесе, кейін соның салдары байқалады. Сол сияқты, командаға әлсіз жетекші алынса, нәтиже де соған сай болуы мүмкін. Сондықтан істің басын дұрыс құру маңызды.
Atty aladan minesiń.
Aıǵyrdy quladan salsań,
Atty quladan minesiń.