Қара жерді жамандама,
Қайтып сонда барарсың.
Қауым елді жамандама,
Қарғысына қаларсың.
Латын әліпбиінде:
Qara jerdi jamandama,
Qaıtyp sonda bararsyń.
Qaýym eldi jamandama,
Qarǵysyna qalarsyń.

Мақалдың мағынасы:

Ескерту: Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Нақты мағынасын өздеріңіз тексеріп, қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіздер.

Бұл мақал қазақ халқындағы тәрбиелік мәні зор, өмірге қатысты маңызды қағидаларды білдіреді. Оның негізгі мағынасы – адамның, қоғамның немесе табиғаттың кемшіліктерін, жетіспеушіліктерін сынамау, жамандамау қажеттілігін көрсетеді.

1. **"Қара жерді жамандама, қайтып сонда барарсың."** – Бұл жерде "қара жер" дегеніміз – жер, табиғат, өмірдің негіздері, яғни адам өмірінің тіршілік көздері. Егер адам жерді (табиатты, өмірді) жамандаса, ол өзінің келе жатқан жағдайларын ескерусіз қалдырады, себебі бір күні бәрібір сол жерге оралуына тура келеді. Демек, нәрселерді жаман және жағымсыз деп қарамау керек.

2. **"Қауым елді жамандама, қарғысына қаларсың."** – Мұнда "қауым ел" дегеніміз – қоғам, халық. Адамдар бір-бірін жамандап, сынаған кезде, қоғамдағы байланыстарды бұзады, агрессия тудырады. Егер қоғамды жамандаса, сол қоғамның ашу-ызасының объектісіне айналуы мүмкін, яғни оның қарғысына ұшырауы ықтимал.

Осылайша, мақалда адамның әлеуметтік жауапкершілігі, табиғатқа және қоғамға деген құрметі, сын көзқарасты төмендету, айналасына және достарына түсіністікпен қарау қажеттілігі насихатталады.


#Табиғат көріністері мен құбылыстары туралы