Бір дауда екі күнә жоқ,
Бір істе екі жаза жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал істің салдары мен жауапкершілігі бір екенін білдіреді. Бір дауда адам бір қателікке екі рет айыпты бола алмайды, яғни бір әрекет үшін артық жаза тағайындау әділ емес. Астарлы мағынасы — әр істің өз өлшемі бар, әділ төрелік те, дұрыс шешім де шектен аспауға тиіс. Адам бір қателік жасаса, соған сай ғана жауап беруі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дау» — адамдар арасындағы талас, тартыс, ал «күнә» — кінә, айып. «Екі жаза» деген тіркес бір іске екі рет үкім шығару немесе орынсыз ауырлату мағынасын береді. Мақал бейнелі түрде заң мен тәртіптің де, күнделікті қарым-қатынастың да әділдікке сүйенуі керегін меңзейді. Яғни бір мәселені бірнеше рет қайталап, адамды қайта-қайта кінәлау дұрыс емес.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыс орнында, оқуда немесе отбасында әділ шешім қажет болғанда қолданылады. Мысалы, қызметкер бір рет қателесіп, сол үшін ескерту алса, кейін сол бір қателігі үшін тағы да қайта жазалау дұрыс болмайды. Мұндайда мақал адамды сабырлы болып, әділдікпен қарауға үндейді.
Bir iste eki jaza joq.