Байлауы жоқ шешеннен
Үндемеген есті артық.
Бәйге алмаған жүйріктен,
Белі жуан бесті артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің де, істің де салмағын өлшеуге шақырады. Тек көп сөйлей беретін, бірақ байламы жоқ шешеннен гөрі, орнымен үндемей, ойын іште пісіре білетін ақылды адам артық. Сол сияқты бәйгеде оза алмаған жүйріктен де, денесі мығым, төзімді бесті артық дегені — сыртқы шапшаңдық емес, шын пайдасы бар, орнықты, сенімді қасиет жоғары тұрады. Яғни әр нәрсенің құны оның атағында емес, нақты нәтижесінде.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шешен» — көп сөйлейтін, бірақ сөзі бекімеген адам бейнесі. «Үндемеген есті» — сабырлы, ойланып сөйлейтін, қажет жерде ғана тіл қата білетін парасат иесі. «Жүйрік» пен «бесті» — өмірдегі екі түрлі ұстанымды меңзейді: бірі көзге түсетін, бірақ межеге жете алмаған, екіншісі көзге аса шапшаң көрінбесе де, күшті, пайдалы, сенімді тұлға. Халық осылайша даңқ пен дабырадан гөрі, шынайы қабілет пен орнықтылықты жоғары қояды.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал сөз көп айтып, бірақ уәдесін орындай алмайтын адамдарға да, сырттай әдемі көрінгенмен, ісі әлсіз жандарға да қатысты айтылады. Мысалы, бір жиналыста ең көп сөйлеген адам емес, нақты жоспары бар, қысқа да нұсқа пікір айтқан қызметкердің ұсынысы пайдалырақ болуы мүмкін.
Úndemegen esti artyq.
Báıge almaǵan júırikten,
Beli jýan besti artyq.