Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
104.6K
Қаралым
249
Орташа
Сұрыптау:
Уақыт тас екеш тасты да тоздырады.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың күші бәрінен де мықты деген ой айтылады. Тура мағынасында тас жылдар өте келе мүжіліп, үгі...
Шөлмен жүрсең де, жолмен жүр,
Жол көлге, көл елге аларады.
Жол көлге, көл елге аларады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды адаспай, жөн-жосықпен жүруге үндейді. Тура мағынасында шөл далада жүрсең де, белгі...
Ертеңгі асты тастама,
Кешкі асқа қарама.
Кешкі асқа қарама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ертеңгі асқа немқұрайлы қарама, таңғы асты ішуді ұмытпа дегенді білдіреді. Тура мағынасы...
Дау мұраты - біту,
Сауда мұраты - ұту,
Қыз мұраты - кету,
Жол мұраты - жету.
Сауда мұраты - ұту,
Қыз мұраты - кету,
Жол мұраты - жету.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің өзіне лайық түпкі мақсаты бар екенін көрсетеді. Дауласқан істің ең жақсы шешімі...
Жаздың бір күні
қыстың мың күніне татыр.
қыстың мың күніне татыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаз мезгіліндегі бір күннің қадірі қыстағы ұзақ уақытқа татитынын білдіреді. Тура мағынас...
Өткен күн - ұшқан құс,
Шақырсаң да келмейді.
Шақырсаң да келмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қайта айналып келмейтінін білдіреді. Өткен күнді қанша сағынсаң да, қанша өкінсе...
Мезгілі жетсе мұз да ерір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — уақыт өте келсе мұздың өзі де ериді. Астарлы мағынасы — ешбір қиындық,...
Ой түбінде алтын бар,
Ойлай берсең, табарсың.
Қанша ұзақ болғанмен,
Жүре берсең, барарсың.
Ойлай берсең, табарсың.
Қанша ұзақ болғанмен,
Жүре берсең, барарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды терең ойлануға, сабырмен ізденуге үндейді. Ойдың түбінде «алтын бар» деуі — кез ке...
Көш көлікті, көрікті болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қону, жол жүру көркем, сәнді, ретімен болғаны жақсы деген ой. Ас...
Ат шаппайды, бақ шабады,
Бақ шаппайды, бап шабады.
Бақ шаппайды, бап шабады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аттың бәйге алуында тек жүйріктік қана емес, бағы да, бабы да шешуші р...
Жолға шықсаң сайлан,
Бес қаруыңды байлан.
Бес қаруыңды байлан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шығарда адам барлық керегін түгендеп, бес қаруын дайындап алу ке...
Ұйқы деген дұшпан бар,
Жолдан, істен қалдырар,
Тұла бойды талдырар,
Дұшпаныңа алдырар.
Жолдан, істен қалдырар,
Тұла бойды талдырар,
Дұшпаныңа алдырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұйқыны орынсыз, шамадан тыс алсаң, ол адамға зиян келтіретінін ескертеді. Тура мағынасынд...
Уақыт - көшкен керуен.
**Негізгі мағынасы** Уақыт тоқтамайды, бір орнында тұрмайды, үнемі алға жылжып отырады. Мақалдың тура мағынасы бойынша,...
Бір күндік жолға шықсаң,
Үш күндік азық ал.
Үш күндік азық ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шыққан адам бір күнге ғана емес, үш күнге жететін азық алып шықс...
Ақ түйенің қарны жарылды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақ түйенің қарны жарылғандай ерекше бір оқиғаның болғанын білдіреді. А...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.