Той туралы 41
Той туралы қазақ мақал-мәтелдері: қуаныш, береке, дәстүр мен ынтымақ мәнін қысқа да нұсқа жеткізеді.
41
Мақал-мәтел
11.5K
Қаралым
281
Орташа
Сұрыптау:
Айт - аттынікі, той - тондынікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреу шақырып, сөз бастаса, қонаққа барғанда немесе бас қосқанда ол сөз...
Ас та төк.
**Негізгі мағынасы** «Ас та төк» деген тіркес дастарқанның молдығын, ырзық-несібенің жеткілікті болуын білдіреді. Тура м...
Асабасы жоқ асқа жарымайды,
Қасабасы жоқ басқа жарымайды.
Қасабасы жоқ басқа жарымайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — той-томалақта асаба болмаса, ас та өз ретімен өтпейді; ал қасаба болма...
Асқа барсаң, аш бар,
Тойға барсаң, тоқ бар,
Тойға барсаң, тоқ бар,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қай ортаға барса, соған сай дайын болып, өзін дұрыс ұстауға шақырады. Тура мағынад...
Аты, тоны бар кісі
Жиын, тойға барысар;
Ұлы, қызы бар кісі,
Құдалыққа барысар.
Жиын, тойға барысар;
Ұлы, қызы бар кісі,
Құдалыққа барысар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қоғаммен араласуға, ел ішіндегі салт-дәстүрге қатысуға жетелейтін нәрсе — оның өз...
Батыр жігіт жол бастар,
Ақын жігіт той бастар.
Ақын жігіт той бастар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің мінезі мен қабілеті істен көрінетінін айтады. Батыр жігіт елге қиын сәтте жол...
Беретін кісі келгенде,
Бес қайнайды қазаным.
Бес қайнайды қазаным.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал беруге, қонақ күтуге немесе үлкен іске дайындалған адам келгенде, үй иесінің астығы да, а...
Жетім қыздың тойындай.
**Негізгі мағынасы** «Жетім қыздың тойындай» деген мақал бір істің, қуаныштың не салтанаттың көңілсіз, жұтаң, жетімсіре...
Жол болмайды асусыз,
Той болмайды шашусыз.
Той болмайды шашусыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолдың өзі асу-тасусыз, қиын өткелсіз болмайды; той да шашу шашпай, қуа...
Жүк ауса жазыдан,
Той төрелігі - қазыдан.
Той төрелігі - қазыдан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүк жеңілдеп, ауысса, жаздың қолайлы кезінде көшіп-қону оңай болады; ал...
Керік тойда керек, махаббат күнде керек.
**Негізгі мағынасы** Керік тойда керек, махаббат күнде керек деген сөз сыртқы сән-салтанат пен ішкі жылылықтың айырмасын...
Мал - баланың шашуы.
**Негізгі мағынасы** «Мал - баланың шашуы» деген мақалдың тура мағынасы — бала дүниеге келгенде немесе қуанышты сәтте ма...
Оңқа ойын бұзар,
Тентек тойын бұзар.
Тентек тойын бұзар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ойын-сауық та, той-думан да дұрыс адамсыз бұзылады деген ой. Астарлы м...
Сары табақтан сарқыт қайтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен дастарқаннан, мол табақтан қалған астың бір бөлігін алып қайту....
Сұлулық тойда керек,
Ләззәт күнде керек.
Ләззәт күнде керек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы сән-салтанат пен әдемілік ең алдымен ерекше сәтте, той-думан сияқты қуанышты жиынд...
Ең көп оқылған
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Жол болмайды асусыз,
Той болмайды шашусыз.
Той болмайды шашусыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолдың өзі асу-тасусыз, қиын өткелсіз болмайды; той да шашу шашпай, қуа...
Тойға барсаң, тойып бар,
Жамандығыңды қойып бар.
Жамандығыңды қойып бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тойға барғанда адам өз мінезін түзеп, лайықты көңіл күймен, таза пейілмен баруы керек ек...
Торқалы той, топырақты өлім.
**Негізгі мағынасы** «Торқалы той, топырақты өлім» — өмірдің екі үлкен кезеңін қатар атап өтетін мақал. Тура мағынасы б...
Қонақ келсе есікке ,
Жүгіріп шық , кешікпе;
Қарсы алмасаң қонақты ,
Кесір болар несіпке .
Жүгіріп шық , кешікпе;
Қарсы алмасаң қонақты ,
Кесір болар несіпке .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ келсе, оны құрметпен, ықыласпен қарсы алу керегін айтады. Тура мағынасы — үйге келг...
«Той туралы» мақал-мәтелдер қазақтың қуаныш пен ортақ ризыққа негізделген салт-дәстүрін, тойдың тәрбиелік маңызын бейнелейді. Бұл санатта думанның сәні ғана емес, ағайынның арасы жақындап, елдің бірлігі бекитін сәттер туралы даналық ойлар жинақталған.
Тойға қатысты нақылдар қонақжайлық, жомарттық, ынтымақ, абырой мен жауапкершілік ұғымдарын ашады. Олар тойдың шынайы мәні — ысырапта емес, ниетте, сыйластықта, берекеде екенін еске салып, қуаныштың қадірін білуге үндейді.
Тойға қатысты нақылдар қонақжайлық, жомарттық, ынтымақ, абырой мен жауапкершілік ұғымдарын ашады. Олар тойдың шынайы мәні — ысырапта емес, ниетте, сыйластықта, берекеде екенін еске салып, қуаныштың қадірін білуге үндейді.