Ерлік, батырлық туралы 287
Батылдық туралы мақал-мәтелдер ерлік, қайсарлық пен намысты дәріптеп, қиындықта тайсалмауға үндейді.
287
Мақал-мәтел
70.8K
Қаралым
246
Орташа
Сұрыптау:
Жүзден - жүйрік, мыңнан - тұлпар.
**Негізгі мағынасы** «Жүзден - жүйрік, мыңнан - тұлпар» деген мақал көптің ішінен суырылып шығатын аса қабілетті, озық...
Шешінген судан тайынбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — киімін шешіп, суға түсуге бел буған адам енді суға кіруден тартынбайды...
Көреген басшы елді өсіреді,
Күшті майдан ерді өсіреді.
Күшті майдан ерді өсіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: елдің алға басуы да, ердің шыңдалуы да өзіне лайық орта мен жетекшіге б...
Ат жақсысын мақта,
Адам жақсысын жақта.
Адам жақсысын жақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі нәрсенің ең таңдаулысын қадірлеу керек екенін айтады: аттың да жүйрігін, адамның да ж...
Ерлік - елдің қасиеті,
Жүректілік - жігіттің қасиеті.
Жүректілік - жігіттің қасиеті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің ең басты қасиеттерін айтады. Біріншісі — ерлік, яғни ел үшін, ортақ мүдде үші...
Алыс жол атты сынайды,
Ауыр жол ерді сынайды.
Ауыр жол ерді сынайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұзақ сапарда аттың төзімі, күш-қуаты, жүрісінің мықтылығы сыналады. Ал...
Мықты қасқыр
Тай, құнанға шабады.
Мықыр қасқыр
Қозы, лақты қағады.
Тай, құнанға шабады.
Мықыр қасқыр
Қозы, лақты қағады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, күшті қасқыр жас, ширақ малға — тай мен құнанға шабады, ал әлсі...
Ерлік білекте емес, жүректе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нағыз ерлік адамның бұлшық ет күшімен емес, ішкі рухымен өлшенетінін білдіреді. Тура мағы...
Байтал шауып бәйге алмас.
**Негізгі мағынасы** Байтал шауып бәйге алмас деген мақалдың тура мағынасы — жүйрікке жатпайтын байталдың үлкен жарыста...
Ерлігі бар елге жағар.
Айласыз батыр алдырар.
Айласыз батыр алдырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің абыройы мен қорғаны ер жігіттің ерлігіне байланысты екенін айтады. «Ерлігі бар елге...
Сұңқар қанаты ұшқанда қатаяды.
**Негізгі мағынасы** Сұңқардың қанаты ұшқан сайын қатаятыны сияқты, адам да әрекет етіп, еңбек етіп, тәжірибе жинаған са...
«Жақсымын» деп мақтанба, халық айтпай, «Батырмын» деп мақтанба, барып қайтпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өз ісіне өзі баға беріп, орынсыз мақтанудан сақтандырады. «Жақсымын» деп айту аз,...
Батыр - елдің сәулеті,
Балқұрақ - көлдің сәулеті.
Балқұрақ - көлдің сәулеті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батырдың ел үшін қандай қымбат екенін айтады. Тура мағынада, батыр елге көрік беретін, он...
Барар жерің - Балқан тау,
Ол да біздің барған тау.
Ол да біздің барған тау.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның барар жері алыс, қиын не белгісіз болса да, ол жерге өзіміз де талай рет барып, ж...
Іздесең - табасың, алыссаң - аласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені іздесең, оны табасың; ал бір іске бел шешіп кіріссең, нәти...
Ең көп оқылған
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Қайрат деген қыран бар,
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қайрат пен сабырдың қаншалықты керек екенін меңзейді. Тура мағынасында қайрат — қы...
Батыр туса - ел ырысы,
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, батыр дүниеге келсе, елге қуаныш пен қорған болады; жаңбыр жаус...
«Батылдық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың ерлікке, намысқа, тәуекелге деген көзқарасын жинақтайды. Бұл нақыл сөздер жауынгерлік рухты ғана емес, күнделікті өмірде әділдікті қорғау, жауапкершілік алу, қорқынышты жеңу сияқты қасиеттерді де дәріптейді.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.